Pinterest to nie darmowa baza zdjęć!

…czyli jak legalnie korzystać z cudzych fotografii?

Często na social mediach zauważam, że twórcy korzystają w nieprawidłowy sposób ze zdjęć i grafik dostępnych na Pintereście. Influencerzy dodają moodboardy, inspiracje do stylizacji, wyglądu mieszkania, reklam, nad którymi pracują. Pisarze tworzą kolaże z cudzych zdjęć, które mają promować ich książki.

Czy to działanie jest zgodne z prawem? Czy może korzystając w ten sposób z Pinteresta użytkownicy social mediów łamią prawo? Jak legalnie używać czyichś fotografii, nie naruszając praw autorskich i nie narażając się na konsekwencje? Dowiesz się tego z dzisiejszego artykułu.

Czym są darmowe bazy zdjęć?

Darmowe bazy zdjęć takie jak Pixabay, Pexels czy Unsplash to serwisy internetowe, na których można znaleźć zdjęcia i grafiki do darmowego użytkowania. Co do zasady możesz pobrać zdjęcie i wykorzystać go na swoich social mediach, jednak warto każdorazowo sprawdzić licencję danego serwisu, a nawet i zdjęcia. Darmowe użytkowanie oznacza brak konieczności wykupienia licencji czy praw autorskich do danej fotografii.

Różnica pomiędzy darmową bazą zdjęć a Pinterestem

Pinterest jest zaś takim samym medium jak Instagram czy TikTok. Prawa autorskie do znajdujących się tam utworów przysługują konkretnym twórcom. Dozwolone jest ich zapisywanie na swojej tablicy czy tworzenie kolażów z fragmentów zdjęć. Nie można zaś pobierać fotografii czy grafik i wrzucać ich na swoje social media bez wiedzy i zgody autora.

Jak legalnie korzystać z baz zdjęć?

Korzystanie ze zdjęć udostępnionych w darmowych bazach zdjęć również może być obwarowane zakazami. Niektóre licencje mogą nie pozwalać na:

komercyjne wykorzystanie zdjęcia (czyli wykorzystanie do reklamy),
modyfikację,
udostępnianie bez informacji o twórcy,
konieczność uzyskania dodatkowej zgody od osoby będącej na zdjęciu (wizerunek osoby),
używanie danego zdjęcia/grafiki jako części logo lub znaku towarowego.
Po stronie wydawcy – wydanie książki w terminie określonym umową oraz wypłata wynagrodzenia (w przypadku, gdy umowa jest odpłatna).

Informacje o licencji można znaleźć w każdym banku zdjęć – najczęściej w regulaminie. Jednak poszczególne zdjęcia mogą być obwarowane dodatkowymi ograniczeniami. Zakazy powinny znajdować się przy konkretnym utworze.

W warunkach licencji szukaj zapisów w stylu: licencja pozwala/nie pozwala na (…).

Jak legalnie korzystać z Pinteresta?

Czy można więc legalnie korzystać z Pinteresta? Oprócz wspomnianych wyżej aktywności, czyli tworzenia tablic i zapisywania obrazów, można skorzystać z czyichś utworów. Należy skontaktować się z osobą, która dodała “pina”, czy ma wiedzę na temat tego, komu przysługują prawa autorskie (nie zawsze dany użytkownik będzie autorem). Jeśli tak, to trzeba skontaktować się z twórcą i uzyskać zgodę na wykorzystanie zdjęcia np. zawierając z nim umowę licencji. Co ważne, w umowie licencji należy zawrzeć postanowienia takie jak:

sposób korzystania ze zdjęcia, czyli pola eksploatacji utworu,
okres obowiązywania licencji,
możliwość udzielania dalszej licencji (tj. sublicencji),
sposób zapłaty (jednorazowa, prowizja czy licencja udzielona bezpłatnie).

Pinterest nie udostępnia danych kontaktowych do twórców. Nie następuje także weryfikacja, czy użytkownik dodający „piny” jest uprawniony z tytułu praw autorskich do rozpowszechniania utworu.

Czy trzeba podawać autora? Tak. Dodając czyjeś zdjęcie na swoje sociale należy oznaczyć twórcę oraz źródło. Nie wystarczy więc zapis “źródło: Pinterest”, gdyż jest on zbyt ogólny i nie zawiera konkretnych informacji o autorze. Poprawny zapis powinien wyglądać w ten sposób: “Autor: Barbara Pawliczek, źródło: pinterest.com/barbarapawliczek”.

Co się stanie, jeśli nie oznaczę autora lub nie zapytam go o zgodę? Zarówno rozpowszechnianie utworu bez zgody autora, jak i zatajenie informacji o twórcy stanowi naruszenie praw autorskich. Autor, którego prawa zostały naruszone może domagać się odszkodowania, a także zgłosić sprawę organom ścigania (z tytułu art. 115 i 116 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych z dnia 4 lutego 1994 r.) O prawnokarnych konsekwencjach naruszeń praw autorskich jak i roszczeniach twórcy porozmawiamy w następnych artykułach.

Trzeba też wspomnieć o sytuacji, w której zawarłeś umowę z firmą Y, na podstawie której masz stworzyć reklamę produktu X. W swojej reklamie używasz zdjęć czy filmików co do których nie masz praw autorskich. Firma Y dowiaduje się o tym naruszeniu i może zażądać od ciebie odszkodowania lub zapłacenia kary umownej (jeżeli umowa taką karę przewiduje). W ten sposób narażasz nie tylko siebie na konsekwencje, ale też firmę, z którą współpracujesz.

Podsumowanie

Korzystanie z czyjejś pracy dostępnej na Pintereście czy na innych social mediach jest dozwolone tylko wtedy, gdy zawrzesz porozumienie z twórcą. Bez zgody autora narażasz się na konsekwencje, nie tylko finansowe: możesz także utracić wiarygodność. Dlatego lepszym rozwiązaniem będzie skorzystać z darmowych baz zdjęć, używanie swoich fotografii do promocji produktów albo zawarcie umowy licencji z twórcą. Jeśli potrzebujesz pomocy w stworzeniu odpowiedniej umowy – skontaktuj się ze mną.

Najczęstsze pytania (FAQ)

1. Czy mogę pobrać zdjęcie z Pinteresta i użyć jako tapety?

Korzystanie z czyichś utworów na własny użytek jest dozwolone. Możesz więc użyć zdjęcia jako tapety, wydrukować go i powiesić na ścianie. Ważne, żeby nie rozpowszechniać pobranych już zdjęć.

2. Czym jest licencja CC?

Creative Commons to system licencji na podstawie których twórca upoważnia osoby trzecie do korzystania z jego utworów pod pewnymi warunkami. CC przewiduje różne rodzaje licencji, o których mowa w tym artykule.

3. Czy mogę modyfikować zdjęcia bez zgody autora?

Modyfikacja zdjęcia bez zgody autora jest nielegalna. Wynika to z prawa do integralności utworu, jakie posiada autor. Modyfikacja zdjęcia w świetle prawa jest opracowaniem, więc wymaga również podpisania autora utworu pierwotnego.

4. Czy mogę korzystać ze zdjęć dostępnych w Google Grafika?

Google Grafika nie jest darmową bazą zdjęć. Jeśli chcesz skorzystać z danego zdjęcia musisz ustalić jego źródło, znaleźć informację o licencji, a w przypadku jej braku skontaktować się z twórcą.